AI พื้นฐานสำหรับงานสำนักงานและงานวิชาการ
เปิดเอกสารนี้คู่กับหน้าจอ AI ที่ใช้งาน (ChatGPT / Claude / Gemini / Grok) — ในแต่ละ Workshop ให้ทำตามขั้นตอน กดปุ่ม คัดลอก แล้วนำ Prompt ไปวางใน AI
เอกสาร ตัวเลข ชื่อฝ่ายงาน และสถานการณ์ทั้งหมดในแบบฝึกหัดนี้เป็น ข้อมูลสมมติที่สร้างขึ้นเพื่อการฝึกอบรมเท่านั้น ไม่ใช่ข้อมูลจริงของหน่วยงานใด ท่านสามารถนำไปฝึก ปรับแก้ หรือใช้ซ้ำได้อย่างปลอดภัย ไม่มีความเสี่ยงด้านความลับ — หากต้องการฝึกกับงานจริงของตัวเอง สามารถใช้ไฟล์ของตัวเองแทนโจทย์ในเอกสารนี้ได้ทุกจุด
Quick Reference · ใช้ได้กับทุก Workshop
| ส่วนประกอบ | หน้าที่ | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| Instruction (คำสั่ง) | บอกว่าต้องการให้ AI ทำอะไร | 「สรุปเอกสารนี้」 |
| Context (บริบท) | ข้อมูลพื้นหลังที่ช่วยให้ AI เข้าใจสถานการณ์ | 「สำหรับส่งผู้บริหารที่ไม่มีเวลาอ่านฉบับเต็ม」 |
| Input Data (ข้อมูลนำเข้า) | เนื้อหาที่ต้องการให้ AI ประมวลผล | [วางเอกสาร/ข้อความ] |
| Output Indicator (ตัวชี้รูปแบบผลลัพธ์) | อยากได้ผลลัพธ์แบบไหน | 「สรุปเป็น 3 bullet ไม่เกิน 50 คำ」 |
| เทคนิค | ใช้เมื่อไร | ตัวอย่างคำสั่งสั้น ๆ |
|---|---|---|
| Zero-shot | งานมาตรฐาน ไม่ต้องการรูปแบบเฉพาะ | 「สรุปข่าวนี้เป็น 3 ประเด็น」 |
| Few-shot | ต้องการรูปแบบ/มาตรฐานเฉพาะองค์กร | ให้ตัวอย่าง 1–2 ชิ้นก่อนสั่งงานจริง |
| Chain-of-Thought (CoT) | งานวิเคราะห์ซับซ้อน ต้องการเหตุผลตรวจสอบได้ | 「วิเคราะห์ทีละขั้น: ขั้นที่ 1... ขั้นที่ 2...」 |
| Structured Output | ต้องการนำผลไปใช้ต่อทันที | 「ตอบเป็นตาราง 3 คอลัมน์ ห้ามมีข้อความอื่น」 |
| Negative Prompting | ต้องการความแม่นยำ ไม่ใช่ความคิดสร้างสรรค์เกินขอบเขต | 「ห้ามเดาข้อมูลที่ไม่มีในเอกสาร」 |
| Role Prompting | ต้องการมุมมองที่หลากหลาย/ท้าทายความคิด | 「สวมบทบาทเป็น...ที่ไม่เห็นด้วย」 |
| Prompt Chaining | งานซับซ้อนหลายขั้นตอน | แตกเป็นหลายคำสั่งต่อกัน ไม่ยัดในคำสั่งเดียว |
| Meta-prompting | ต้องการตรวจสอบคำตอบของ AI เอง | 「ตรวจสอบคำตอบที่ให้มา มีจุดไหนที่คาดเดา」 |
| Iterative Refinement | ผลลัพธ์รอบแรกยังไม่ตรงใจ | 「สั้นลง / เป็นทางการมากขึ้น / อธิบายเพิ่ม...」 |
| System Prompt | งานที่ทำซ้ำบ่อย (ตั้งค่าล่วงหน้า) | ตั้งใน Custom Instructions / Claude Projects |
อย่าใช้แค่ Generate กับ Summarize
หมวดสีทองคือหมวดที่มีประโยชน์มากแต่คนใช้น้อย — ลองใช้ให้บ่อยขึ้นหลังจบคอร์สนี้
เทคนิค: Few-shot + Structured Output 17 นาที
คุณคือเลขานุการที่ทำงานสรุปรายงานการประชุมมาหลายปี ตัวอย่างรูปแบบสรุปที่หน่วยงานเราใช้: | ประเด็น | มติ | ผู้รับผิดชอบ | กำหนดเวลา | |---|---|---|---| | งบประมาณเวทีรับฟังความเห็น | อนุมัติ 200,000 บาท | ฝ่ายแผน | 30 ก.ย. 2569 | กรุณาสรุปรายงานการประชุมฉบับนี้ในตารางรูปแบบเดียวกัน: [วางรายงานการประชุม] ข้อจำกัด: สรุปเฉพาะสิ่งที่ปรากฏในเอกสารเท่านั้น ห้ามเดาหรือเติมข้อมูลที่ไม่มี ถ้าช่องใดไม่มีข้อมูลในเอกสาร ให้ใส่ "ไม่ระบุ"
จากตารางนี้ คัดเฉพาะแถวที่เป็น Action Item ที่ยังไม่เสร็จ เขียนเป็นข้อความแจ้งเตือนสั้น ๆ ส่งเข้าไลน์กลุ่มทีม
จากรายงานการประชุมข้างต้น ช่วยเขียนสรุปสั้น (executive summary) ความยาวไม่เกิน 150 คำ สำหรับส่งให้ผู้อำนวยการที่ไม่ได้เข้าประชุม เน้นเฉพาะเรื่องที่ต้องตัดสินใจหรือขออนุมัติ ใช้โทนทางการ
ตารางที่ได้ควรมีครบ 3 วาระ ไม่ตกหล่นกำหนดเวลาใดเวลาหนึ่ง (30 ส.ค., 10 ก.ย.) และไม่ปนข้อสังเกตของกรรมการเข้ากับมติที่ประชุม
เทคนิค: Chain-of-Thought + Extraction 17 นาที
อ่านเอกสารนี้แล้ววิเคราะห์ทีละขั้นตอน: ขั้นที่ 1: ระบุว่าสิทธิใดเป็นของใหม่ และสิทธิใดเป็นการปรับจากของเดิม ขั้นที่ 2: สรุปข้อมูล/หลักฐานสำคัญที่สนับสนุนแต่ละประเด็น ขั้นที่ 3: ระบุข้อเสนอแนะหรือข้อสรุปของเอกสาร ขั้นที่ 4: สรุปรวมเป็นย่อหน้าเดียวไม่เกิน 100 คำ [วางเอกสาร]
ดึงเฉพาะเงื่อนไข/ข้อผูกมัด (ไม่ใช่สิทธิประโยชน์) ที่บุคลากรต้องทำตาม ออกมาเป็นรายการ พร้อมระบุว่าอยู่ในข้อใด ห้ามเดาข้อมูลที่ไม่มีในเอกสาร
เอกสารนี้มีผลบังคับใช้เมื่อไร และกรณีที่ลาอยู่ก่อนหน้านั้นจะใช้ระเบียบใด
คำตอบควรแยกชัดว่าข้อ 3 (ลาดูแลบุตร) เป็นสิทธิใหม่ทั้งหมด ส่วนข้อ 1, 2, 4 เป็นการปรับจากของเดิม และจับเงื่อนไขซ่อนอยู่ได้ครบ เช่น ลากิจเกิน 15 วันต้องขออนุมัติจากหัวหน้าหน่วยงานโดยตรง
เทคนิค: Role Prompting + Negative Prompting 17 นาที
ผมกำลังวางแผนจัดกิจกรรม [ใส่หัวข้อ] ช่วยระดมไอเดียรูปแบบกิจกรรม ที่เป็นไปได้ 10 แบบ ห้ามเสนอการแจกถุงผ้า ต้นไม้ หรือของที่ระลึกทั่วไป เน้นกิจกรรมที่สร้างการเปลี่ยนพฤติกรรมต่อเนื่อง ไม่ใช่แค่วันเดียว สำหรับแต่ละไอเดียให้บอกงบประมาณโดยประมาณและความยั่งยืนของผลลัพธ์
นี่คือแผนงาน/ข้อเสนอของผม: [อธิบายแผน] สวมบทบาทเป็นบุคลากร 3 คนที่มีเหตุผลไม่อยากเข้าร่วมกิจกรรมนี้ต่างกัน (คนที่งานยุ่งมาก, คนที่คิดว่ากิจกรรมแบบนี้ไม่ได้ผลจริง, คนที่เคยผิดหวัง จากกิจกรรมปีก่อน) แต่ละคนพูดเหตุผลของตัวเอง แล้วช่วยเสนอวิธีตอบ ที่จะจูงใจแต่ละคนได้
จากไอเดียทั้งหมด เลือก 3 อันดับแรกที่เหมาะกับงบประมาณและกลุ่มเป้าหมาย ที่สุด แสดงเป็นตาราง: ไอเดีย | งบประมาณ | ความยั่งยืน | ความเสี่ยงที่คนไม่ร่วมมือ
ไอเดียที่ได้ควรไม่ซ้ำกับกิจกรรมทั่วไป (ถุงผ้า/ต้นไม้) และเชื่อมโยงกับการเปลี่ยนพฤติกรรมต่อเนื่องได้จริง
เทคนิค: เปรียบเทียบ 3 รอบในบทสนทนาเดียวกัน 17 นาที
สรุปผลสำรวจนี้เป็น executive summary ไม่เกิน 100 คำ สำหรับผู้บริหารที่ต้องตัดสินใจอนุมัติงบปรับปรุง [วางผลสำรวจ]
ต่อไปนี้คือตัวอย่างรูปแบบ executive summary ที่หน่วยงานเคยใช้: [ใส่ตัวอย่าง 1 ชิ้น — ถ้าไม่มีตัวอย่างจริง ให้แต่งตัวอย่างสั้น ๆ เอง] ช่วยสรุปผลสำรวจข้างต้นในรูปแบบเดียวกัน
เน้นเฉพาะตัวเลขที่กระทบการตัดสินใจงบประมาณ
สังเกตว่า zero-shot (รอบ 1) ให้ผลลัพธ์ทั่วไปแต่เร็ว ส่วน few-shot (รอบ 2) ตรงรูปแบบองค์กรมากกว่า และ iterate 1 รอบ (รอบ 3) มักได้ผลลัพธ์ดีกว่าพยายามเขียน prompt สมบูรณ์แบบตั้งแต่ต้น
เทคนิค: Negative Prompting + การตรวจสอบความแม่นยำ 17 นาที
สรุปเป็นตารางแสดงหมวดงบประมาณ จำนวนเงิน และร้อยละ ตรวจสอบว่าร้อยละที่ระบุในเอกสารถูกต้องหรือไม่ หากไม่ถูกต้องให้แจ้งด้วย [วางเอกสาร]
สรุปแผนการเบิกจ่ายเป็นรายไตรมาส ห้ามคำนวณหรือประมาณการตัวเลข ที่ไม่ได้ระบุไว้ในเอกสาร หากไตรมาสใดไม่มีข้อมูลให้ระบุว่า "ไม่ได้ระบุ"
ร้อยละที่ถูกต้องคือ 1,500,000 / 3,200,000 = 46.9% (ตรงตามเอกสาร) — จุดสำคัญคือ AI ไม่ควรเดาตัวเลขไตรมาส 2 และ 4 ที่เอกสารไม่ได้ระบุไว้ ถ้า AI เดามาโดยไม่เตือน นี่คือตัวอย่างสดของ Hallucination ที่ต้องระวัง
เทคนิค: Few-shot + Chain-of-Thought 20 นาที
คุณคือที่ปรึกษาด้านการเขียนงานวิชาการ ผมกำลังจะเขียนบทความ/รายงานเรื่อง: [ใส่หัวข้อ] วัตถุประสงค์หลักคือ: [ใส่วัตถุประสงค์] กลุ่มผู้อ่านเป้าหมายคือ: [เช่น ผู้กำหนดนโยบาย/นักวิชาการ] เสนอโครงร่าง (outline) พร้อมหัวข้อย่อยในแต่ละบท และคำอธิบายสั้น ๆ ว่าแต่ละส่วนควรมีเนื้อหาอะไรบ้าง
หัวข้อที่สนใจศึกษาคือ [ใส่หัวข้อ] บริบทเบื้องต้นคือ [อธิบายสถานการณ์/ปัญหา] เสนอคำถามวิจัย (research question) ที่เป็นไปได้ 5 ข้อ จัดกลุ่มตามมุมมอง เช่น เชิงนโยบาย เชิงกระบวนการ เชิงผลกระทบ พร้อมระบุว่าคำถามแต่ละข้อ เหมาะกับระเบียบวิธีวิจัยแบบใด (เชิงปริมาณ/คุณภาพ)
เทคนิค: Chain-of-Thought + Negative Prompting 20 นาที
ใช้ต่อจากงานของ Workshop 6 หรือใช้ข้อความตัวอย่างที่วิทยากรแจก
อ่านข้อความนี้แล้ววิเคราะห์ทีละขั้นตอน: ขั้นที่ 1: ข้อสรุปแต่ละข้อมีหลักฐาน/เหตุผลรองรับเพียงพอหรือไม่ ขั้นที่ 2: มีช่องโหว่ทางตรรกะ (logical gap) ตรงไหนบ้าง ขั้นที่ 3: มีจุดใดที่ผู้อ่านอาจตั้งคำถามได้ ขั้นที่ 4: สรุปเป็นรายการสิ่งที่ควรแก้ไข เรียงตามความสำคัญ [วางข้อความ]
ปรับสำนวนข้อความต่อไปนี้ให้เป็นภาษาวิชาการที่กระชับ เป็นทางการ ห้ามเปลี่ยนแปลงเนื้อหา ข้อมูล หรือความหมายเดิมแม้แต่น้อย ปรับเฉพาะสำนวน ไวยากรณ์ และความลื่นไหลของประโยคเท่านั้น: [วางข้อความต้นฉบับ]
สังเกตว่า AI ชี้ช่องโหว่ทางตรรกะที่เราอาจมองข้ามได้หรือไม่ และเวลาปรับสำนวน เนื้อหา/ข้อมูลเดิมยังคงอยู่ครบไม่มีการเปลี่ยนความหมาย
เทคนิค: Prompt Chaining + Meta-prompting 15 นาที
Workshop ปิดท้าย — รวมทุกเทคนิคที่เรียนมาเป็นชุดคำสั่งต่อเนื่อง
AI ระบุว่างานวิจัยชิ้นนี้คือ [ชื่อบทความ, ผู้แต่ง, ปี ที่ AI สร้างมาให้] ก่อนนำไปอ้างอิงในงานของผม คุณมั่นใจแค่ไหนว่าข้อมูลนี้ถูกต้อง และแนะนำวิธีที่ผมควรตรวจสอบความถูกต้องของการอ้างอิงนี้
พิมพ์ prompt นี้จริง แล้วเอาชื่อบทความ/ผู้แต่งที่ได้ไปค้นใน Google Scholar ต่อหน้าเพื่อน ๆ — จะเห็นภาพชัดว่า AI สามารถ「แต่ง」ชื่อบทความที่ไม่มีอยู่จริงได้
ขั้น 1: "สรุปสาระสำคัญของบทความ/เอกสารนี้เป็น bullet list" ขั้น 2: (ต่อจากผลขั้น 1) "จากประเด็นเหล่านี้ ระบุว่าประเด็นใดยังขาดหลักฐานสนับสนุนเพียงพอ" ขั้น 3: (ต่อจากผลขั้น 2) "เสนอแหล่งข้อมูล/ประเภทหลักฐานที่ควรหาเพิ่มเติมสำหรับแต่ละประเด็นที่ขาด"
หากทำ Workshop หลักเสร็จก่อนเวลา ลองโจทย์ระดับยากขึ้นด้านล่าง
ฝึกกับ Workshop 1 หรือ 5 · ข้อมูลสมมติ
ลองทำ: สรุปเป็นตาราง 3 คอลัมน์ (ฝ่าย | จุดยืน | เหตุผลสนับสนุน) โดยไม่สรุปเป็น「มติ」เพราะที่ประชุมยังไม่มีข้อสรุป — สังเกตว่า AI จะสร้าง「มติปลอม」ขึ้นมาเองหรือไม่
ฝึกกับ Workshop 2 — ลองนำเอกสาร Workshop 1 และ Workshop 2 มาเปรียบเทียบกัน:
นี่คือเอกสาร 2 ฉบับ [แปะเอกสารทั้งสอง] เปรียบเทียบเป็นตาราง 3 คอลัมน์: ประเด็น | เอกสาร ก | เอกสาร ข ห้ามมีข้อความอื่นนอกตาราง
กรอบรวม + สโลแกน + สิ่งที่ควรทำต่อ
บทบาท · บริบท · งาน · รูปแบบ · ข้อจำกัด × Zero/Few-shot, CoT, Structured Output, Negative Prompting, Role Prompting, Chaining, Meta-prompting, System Prompt
「อย่าสั่งเหมือนสั่ง Google — อยากได้อะไร ให้บอกให้ครบเหมือนสั่งงานพนักงานใหม่ที่ไม่รู้จักงานเรามาก่อน แล้วเลือกเทคนิคที่เหมาะกับงานแต่ละแบบ」